Nik Abdul Aziz Nik Mat

Latar Belakang dan Keturunan

Tuan Guru Nik Aziz, nama penuhnya Nik Abdul Aziz Nik Mat, dilahirkan pada 10 Januari 1931 di Kampung Pulau Melaka, Kota Bharu, Kelantan. Bapanya, Haji Nik Mat bin Raja Banjar, merupakan seorang tok guru yang mengasaskan sebuah pondok pengajian agama di Pulau Melaka, dan rumah keluarga inilah yang kekal menjadi kediaman Nik Aziz sehingga akhir hayatnya.

Beliau dibesarkan dalam persekitaran pendidikan Islam yang kukuh, mendapat asuhan agama awal secara langsung daripada bapanya sendiri sebelum dihantar menuntut ilmu di beberapa pondok lain.

Pendidikan

Pada usia awal, Nik Aziz dihantar berguru dengan Tuan Guru Haji Abbas di Madrasah Ittifaqiyah, Jertih, Besut, Terengganu. [PERLU SEMAK] Seterusnya beliau melanjutkan pengajian ke Darul Uloom Deoband, India, selama beberapa tahun, sebelum berangkat ke Mesir untuk menuntut di Universiti al-Azhar. Di sana beliau memperoleh Ijazah Sarjana Muda dalam Pengajian Bahasa Arab, diikuti Ijazah Sarjana dalam bidang Perundangan Islam (Syariah).

Guru dan Sanad Keilmuan

Guru pertama dan paling asas kepada Nik Aziz ialah bapanya sendiri, Haji Nik Mat bin Raja Banjar, tok guru pondok di Pulau Melaka. Selepas itu, beliau berguru dengan Tuan Guru Haji Abbas di Besut, Terengganu, serta turut mempelajari ilmu fiqh daripada Tuan Guru Dato’ Muhammad Nor Ibrahim, yang kemudiannya dilantik sebagai Mufti Kelantan. [PERLU SEMAK] Sanad keilmuan beliau kemudiannya bersambung kepada para ulama di Darul Uloom Deoband dan Universiti al-Azhar sepanjang pengajian lanjutan beliau di kedua-dua institusi tersebut.

Tidak terdapat rekod akademik yang mendokumenkan secara khusus senarai murid utama Nik Aziz sebagai tok guru pondok; sumbangan keilmuan beliau lebih dikenali melalui dakwah umum, kuliah agama dan pengaruh pemikirannya terhadap generasi pendakwah dan ahli politik Islam di Malaysia.

Kerjaya dan Sumbangan

Sekembalinya ke Kelantan, Nik Aziz meneruskan tradisi keluarganya dengan mengajar di pondok yang diasaskan oleh bapanya di Pulau Melaka, di samping aktif berdakwah dan menyampaikan kuliah agama di masjid dan surau sekitar Kelantan. Gaya penyampaian beliau yang bersahaja namun tegas dalam berpegang kepada prinsip agama menjadikan beliau dikenali sebagai seorang tok guru yang disegani.

Selain berkhidmat sebagai guru agama, beliau turut aktif dalam Parti Islam Se-Malaysia (PAS) sejak mendaftar sebagai ahli pada 1967, dan kemudiannya dilantik sebagai Menteri Besar Kelantan dari 22 Oktober 1990 sehingga 6 Mei 2013. Pada 1991, beliau turut dilantik sebagai Mursyidul Am (Pemimpin Rohani) PAS, jawatan yang disandang sehingga beliau wafat.

Manhaj dan Pemikiran

Nik Aziz dikenali berpegang kepada fiqh mazhab Syafie sebagaimana amalan umum masyarakat Melayu, dan akidah Ahli Sunnah wal Jamaah. [PERLU SEMAK] Dalam dakwah dan pengajarannya, beliau menekankan kesederhanaan hidup, ketaqwaan dan keutamaan ilmu berbanding kemewahan dunia — prinsip yang beliau amalkan sendiri sepanjang hayatnya.

Beliau turut dikenali kerana keberanian menegur secara terus terang isu-isu yang pada pandangannya bercanggah dengan ajaran Islam, disampaikan dengan gaya bahasa yang ringkas dan mudah difahami oleh masyarakat am.

Karya

Nik Aziz meninggalkan beberapa penulisan, antaranya Islam Boleh (1991, terbitan Maahad ad-Dakwah Wal-Imamah), Kenapa Saya Tidak Kristian (1976), Malaysia Bukan Negara Fatwa: Memali dan Asy-Syahid Ibrahim Mahmood (1986), dan Syurga Perkahwinan (1990). [PERLU SEMAK] Kajian bibliometrik akademik turut mencatatkan bahawa penulisan dan kajian berkaitan beliau meliputi puluhan karya serta kajian akademik sepanjang beberapa dekad.

Warisan dan Pengaruh

Nik Aziz meninggal dunia pada 12 Februari 2015 di kediamannya di Pulau Melaka, Kota Bharu, akibat penyakit kanser prostat, pada usia 84 tahun. Pemergian beliau disambut dengan kehadiran ramai pelayat pada pengebumian, dan beliau terus dikenang sebagai tokoh ulama serta pendidik yang berpegang teguh kepada kesederhanaan.

Sumbangan beliau dalam bidang pendidikan Islam di Kelantan serta gaya kepimpinan yang berasaskan kesederhanaan dan ketaqwaan terus dirujuk dan dikaji oleh generasi selepasnya, termasuk dalam pelbagai kajian akademik dan bibliometrik mengenai pemikiran dan penulisan beliau.

Biografi Imam Tirmizi